ЋирилицаLatinicaEnglish
Društvo za puteve Via-Vita
Trasa autoputa Beograd-južni Jadran na teritoriji Beograda DESNOM ili LEVOM obalom Save
2. Spas više od 500 kuća u Umci i Ostružnici ugroženih klizištem.
3. Trasa je kraća 9km za 66% tokova.
4. 66% tokova bi bilo prisiljeno da ide na Novi Beograd pa da se vraća na stari deo grada preko već preopterećenih mostova.
5. Ekološki je podobnija i ne ugrožava izvorišta pijaće vode za Beograd.
6. Poboljšanje hiodrauličkih parametra vodotoka i plovnosti reke.

Objekat:                 AUTOPUT E-763, BEOGRAD - JUŽNI JADRAN,

                                         DEONICA: BEOGRAD – POŽEGA

 

 

Zašto desnom a ne levom obalom reke Save!?

 

 

Ideja o izgradnji autoputa Beograd - Obrenovac, desnom obalom Save i dalje dolinom Kolubare, najkraćim putem do Južnog Jadrana je stara više decenija. Na ovom pravcu, od Umke do Bariča su se preprečila stara klizišta „Umka“ i „Duboko“. U proteklom periodu (poslednjih 20 - 30 godina), razmatrano je više varijantnih, projektnih rešenja provođenja autoputa: dva mosta na Savi sa prelaskom na ravničarsku levu obalu, delimično ili potpuno izmeštanje reke, obalom reke u nožici klizišta u kombinaciji nasip – most (po važećem GUP-u iz 1983. god.), modifikovanom varijantom GUP-a sa tunelom u zaleđu klizišta „Duboko“, dugački most u zoni nožice klizišta, brdska varijanta i dr. Konačna odluka o varijanti u zoni klizišta, tada, nije doneta, ali je izgrađen poluautoput do naselja Umka. Tokom 2000. godine. Institut za puteve je uradio Generalni projekat, a potom 2007. g. Idejni projekat, kojim je rešio (racionalno a sigurno), problem sanacije pomenutih klizišta, što je omogućilo i trasiranje autoputa, ovim koridorom.

 

Izgradnjom autoputa duž desne obale Save, decenijama neupotrebljiv teren, naselje i infrastruktura u zoni klizišta Umka i Duboko bi se saniralo, što bi dalje omogućilo rešavanje uslova urbanizacije za nekoliko stotina kuća (odnosno, dobilo bi se preko 200 ha upotrebljivog građevinskog zemljišta), zatim dalji razvoj ovog infrastrukturnog koridora, sanirao plovni put reke Save, kao i postojeći magistralni put M-19, Beograd – Obrenovac na potezu Umka – Duboko, potom omogućila izgradnja gasovoda, sistema telekomunikacija, elektrovodova i dr.

 

Ističemo, da se izradom (projektovane) regulacione građevine (obaloutvrde), kao primarne sanacione mere duž desne obale Save i proširenjem korita, duž  leve obale, više- struko poboljšavaju svi hiodraulički parametri vodotoka i uklanja osnovni uzročnik nastanka i razvoja procesa kliženja. Ovim sanacionim merama se postižu sledeći efekti: širina vodenog ogledala se povećava sa 200 na 450 m, površina proticajnog profila raste sa 3000 na 5500 m2, brzina tečenja se smanjuje za duplo, tj. sa 1,8 na 0,9 m/s, vučne sile se umanjuju za tri puta sa 7,5 na 2,5 N/m2 a transportna sposobnost za suspendovani nanos se umanjuje šestostruko, tj. sa 6000 na 1000 kg/s.

 

Napominjemo, da je ova trasa uneta (usvojena), i u važeće urbanističke planove (Prostorni plan područja posebne namene infrastrukturnog koridora, Beograd – južni Jadran, deonica: Beograd – Požega „Sl. Glasnik RS. br. 37/2006 i  Generalni urbanistički plan Beograda do 2021. godine).

 

Na osnovu detaljnih analiza svih relevantnih činilaca, pouzdano se može tvrditi da će iznos indirektne ekonomske koristi, biti veći od direktnih, ako se autoput gradi ovom varijantom.

 

Sa druge strane (eventualnom), izgradnjom autoputa duž leve obale Save, došlo bi do devastiranja ekološki ispravnog terena, trajno bi se uništilo obradivo zemljište, ugrozio decenijama građen melioracioni sistem „Galovica“ u Boljevačkom polju. Bez obzira na predviđene mere zaštite – i dalje bi postojala opasnost zagađenja izvorišta pijaće vode i budućeg vodoprivrednog objekta „Zidine“.

 

Inače, ovo izvorište je po posebnom projektu, koji je finansirao grad Beograd, posled- njih desetak godina, osvežavano vodom iz reke Save, da bi se isto koristilo u narednih 10 - 20 godina, kao potencijalno izvorište značajnijeg kapaciteta.

 

Dodajmo još, da u slučaju promene varijante na deonici: Ostružnica – Obrenovac, saniranje klizišta „Umka“ i „Duboko“, koje bi se obavilo nezavisno od izgrdnje autoputa, izazvalo bi znatno veće troškove od onih predviđenih u sklopu izgradnje autoputa.

 

Pored toga, neophodno je ostvariti direktnu vezu između obilaznice Beograda i (putne) mreže Novog Beograda u dužini od oko 7 km, što dodatno opterećuje varijantu levom obalom reke Save.

 

U slučaju promene varijante na deonici: Ostružnica – Obrenovac, varijantom Obrenovac – Surčin, za 66% saobraćajnih tokova (prema transportnom modelu Beograda), bi se povećala dužina putovanja za 9,38 km. Ovo bi, zbog povećanih troškova eksploatacije i troškova vremena putovanja, u COST-BENEFIT analizi, učinilo da je varijanta preko Ostružnice (desna obala Save) povoljnija čak i da je do 25% skuplja od varijante: Ostružnica – Surčin.

 

I pored veoma kompetentnih i jakih, isključivo stručnih argumenata, sve su glasnije želje o prelasku autoputa na „sremsku“ stranu. Smatramo da bi se ovim prelaskom propustila istorijska prilika, da se reše višedecinijski problemi izazvani klizištima „Umka“ i „Duboko“. U suprotnom, grad Beograd, će svakako, u budućnosti morati da se suoči sa svim ovim problemima i da ih rešava po istim ili sličnim principima (rešenjima) koji su predloženi Idejnim projektom provođenja navedenog autoputa, što treba, da imaju u vidu, svi oni, koji treba da donosu odgovarajuće odluke.

 

 Za projektantsko – istraživački tim

Zavoda za geotehniku Instituta za puteve a.d.

Mr Vladeta Vujanić, dipl.inž.geol.

DIREKTOR ZAVODA ZA GEOTEHNIKU

 
Kongresi, sajmovi, skupovi
XXVth World Road Congress-PIARC
Seoul, November 2-6, 2015
 
18th World Meeting - IRF
New Delhi, 14-17 Nov. 2017
 
12th International Symposium on Concrete Roads
Prague, September 23-26, 2014
 
Performance-Based Contracts
October 19 – 29, Orlando
 
ICPPP2015 International Conference on Public-Private Partnership
Austin, May 26-29, 2015
 
iRAP Course in Road Safety
01-05 09 2014 Birmingham  
 
2015 TRB International Symposium on Highway Geometric Design
Vancouver, 22-24 Jun 2015